|
بحث درمساله 2 از اقسام حج بود . اگر فرد
مکی که وظیفه اش افراد و قران است به شهری دیگر برود آیا
در بازگشت باید به وظیفه سابق عمل کند یا مخیر است بین
افراد و تمتع ؟
مشهور اصحاب تخییر و اقلیتی تعین در
افراد و از عامه همه اتفاق بر افراد داشتند الا طاوس .
رفتیم سراغ ادله 2روایت در باب 7 از
ابواب اقسام الحج هردو صحیحه بود .
حدیث 2 را خواندیم .
حدیث
1 باب
7 از ابواب اقسام الحج :
14748 مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ
بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ صَفْوَانَ
بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ وَ
عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَعْيَنَ قَالا سَأَلْنَا
أَبَا الْحَسَنِ
مُوسَى ع عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ
(
شاهد و محل بحث) خَرَجَ إِلَى بَعْضِ
الْأَمْصَارِ ثُمَّ رَجَعَ فَمَرَّ بِبَعْضِ الْمَوَاقِيتِ
الَّتِي وَقَّتَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَهُ أَنْ يَتَمَتَّعَ
فَقَالَ مَا أَزْعُمُ أَنَّ ذَلِكَ لَيْسَ لَهُ وَ
الْإِهْلَالُ
( احرام
بستن ) بِالْحَجِّ
( افراد )
أَحَبُّ إِلَيَّ وَ رَأَيْتُ مَنْ سَأَلَ أَبَا جَعْفَرٍ ع( امام باقر و ظاهرا روایت دیگری است که راوی این 2 روایت را
به چسبانده است مگر می شود امام کاظم بگویید دیدم امام
باقر می گفت؟ ) وَ ذَلِكَ أَوَّلَ لَيْلَةٍ مِنْ شَهْرِ
رَمَضَانَ فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي قَدْ
نَوَيْتُ أَنْ أَصُومَ بِالْمَدِينَةِ- قَالَ تَصُومُ إِنْ
شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ لَهُ وَ أَرْجُو أَنْ
يَكُونَ خُرُوجِي فِي عَشْرٍ مِنْ شَوَّالٍ- فَقَالَ
تَخْرُجُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَالَ لَهُ قَدْ نَوَيْتُ
أَنْ أَحُجَّ عَنْكَ أَوْ عَنْ أَبِيكَ
( یعنی حج مستحبی ) فَكَيْفَ أَصْنَعُ
( شاهد ) فَقَالَ لَهُ تَمَتَّعْ فَقَالَ لَهُ
إِنَّ اللَّهَ رُبَّمَا مَنَّ عَلَيَّ بِزِيَارَةِ
رَسُولِهِ ص وَ زِيَارَتِكَ وَ السَّلَامِ عَلَيْكَ وَ
رُبَّمَا حَجَجْتُ عَنْكَ وَ رُبَّمَا حَجَجْتُ عَنْ
أَبِيكَ وَ رُبَّمَا حَجَجْتُ عَنْ بَعْضِ إِخْوَانِي
( حج مستحبی )
أَوْ عَنْ نَفْسِي
( حج واجب یا مستحبی کدام ؟ قرینه
داریم بر حج مستحبی و قرینه : زیرا اگر کسی بخواهد حج
مستحبی بجا آورد باید قبلا حج الاسلام واجب خور را بجا
اورده باشد ) فَكَيْفَ أَصْنَعُ فَقَالَ لَهُ تَمَتَّعْ فَرَدَّ
عَلَيْهِ الْقَوْلَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
( تا اینجا
معلوم نبود مقیم کجا می باشد)
يَقُولُ إِنِّي مُقِيمٌ بِمَكَّةَ وَ أَهْلِي بِهَا( یک وطن دارد )
فَيَقُولُ تَمَتَّعْ فَسَأَلَهُ بَعْدَ ذَلِكَ رَجُلٌ مِنْ
أَصْحَابِنَا فَقَالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُفْرِدَ
عُمْرَةَ هَذَا الشَّهْرِ يَعْنِي شَوَّالَ فَقَالَ لَهُ
أَنْتَ مُرْتَهَنٌ بِالْحَجِّ( حج تمتع ) فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ
إِنَّ أَهْلِي وَ مَنْزِلِي بِالْمَدِينَةِ وَ لِي
بِمَكَّةَ أَهْلٌ وَ مَنْزِلٌ
( حالا ذو وطنین شد ) وَ بَيْنَهُمَا أَهْلٌ وَ مَنَازِلُ فَقَالَ لَهُ أَنْتَ
مُرْتَهَنٌ بِالْحَجِّ فَقَالَ لَهُ الرَّجُلُ فَإِنَّ لِي
ضِيَاعاً حَوْلَ مَكَّةَ- وَ أُرِيدُ أَنْ أَخْرُجَ
حَلَالًا فَإِذَا كَانَ إِبَّانُ الْحَجِّ حَجَجْت .
بررسی سند حدیث :
سند شیخ طوسی به مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ
صحیح و بقیه روات همگی از ثقات هستند .
ظاهرا 2
روایت محسوب می شود .
علی ای حال این حدیث شامل 3 بخش است .
بخش اول : شخص اهل مکه – یک
وطن دارد – از محدوده خارج شده و ظاهر صدر روایت بر این
است که حج وی حج واجب بوده : تخییر بین افراد و تمتع اما
ترجیح با افراد زیرا امام فرمود الْإِهْلَالُ بِالْحَجِّ
أَحَبُّ إِلَيَّ یعنی افراد افضل است .
بخش دوم : شخص اهل مکه – یک وطن دارد – از محدوده خارج شده و ظاهر حج
مستحبی است زیرا راوی گفته أَحُجَّ عَنْكَ أَوْ عَنْ
أَبِيكَ . بنابراین : ترجیح با تمتع است .
بخش سوم : ذو وطنین – حج مستحبی. وظیفه اش : ترجیح با تمتع زیرا امام
فرموده أَنْتَ مُرْتَهَنٌ بِالْحَجِّ یعنی عمره بجا بیاور
و متصل کن به حج یعنی تمتع .
سوال : آیا 2 رواین ناظر به حج مستحب است یا واجب ؟
جواب : توجه داشته باشید اگر ناظر به حج مستحبی باشد از بحث ما
خارج است زیرا وظیفه در حج مستحبی تخییر است مطلقا چه ذو
وطنین باشد چه یک وطنه چه مکی باشد چه مدنی .
و اگر ناظر به حج واجب باشد موضوع بحث ما
است حال آیا فریضه اش افراد است یا مخیر است بین تمتع و
افراد ؟
3 قرینه داریم که روایت ناظر به حج
مستحبی است :
1- شخص مکی نمی شود گفت تا حالا حج واجب بجا نیاورده باشد مثل
اینکه شخص اهل مشهد تا 40 سالگی به زیارت امام رضا علیه
السلام نرفته باشد .
2- روایتی که امروز خواندیم ( حدیث 1 ) دارای بخش های بود ذیل
روایت حج مستحبی را می گفت و راوی بخش ها را به هم ضمیمه
کرده قرینه می شود که صدر روایت هم ناظر به حج مستحبی باشد
. و من البعیدکه راوی یک حکم مستحبی را در کنار حکم وجوبی
قرار داده باشد .
3- ظاهر این روایات اگر ناظر به تمتع باشد مخالف کتاب الله است .
قرآن می فرماید تمتع برای غیرمکی
و افراد برای مکی
.
اللهم الا ان یقال : کتاب الله با این روایت تخصیص می خورد
جواب : روایت از نظر دلالت محکم نیست چگونه تخصیص می زند ؟
یک مشکل هم وجود دارد : چرا امام در بخش
اول روایت 1 حج افراد را ترجیح داد (الْإِهْلَالُ
بِالْحَجِّ أَحَبُّ إِلَيَّ ) .
نتیجه : ما نمی توانیم به این 2 روایت عمل کنیم و با ظاهر کتاب
الله مخالفت کنیم . نمی شود ظاهر قرآن را با مدرک سستی
تخصیص بزنیم . بنابرین قول مشهور ( تخییر ) نمی تواند قانع
کننده باشد .
ادله قول ثانی ( تعین در
افراد ) :
1- عمومات : که می گفت مکی افراد و مدنی تمتع مطابق با آیه شریفه
هم بود
2- اصول عملیه : زیرا در دوران امر بین تخییر و تعین اصل اقتضا
می کند تعین را .
مثال : نمی دانیم وظیفه ما در این سفر تعین درقصر است یا تخییر
بین قصر واتمام . اشتغال ذمه داریم به یک نماز . اشتغال
ذمی یقتضی برائت یقینیه . یاید قصر بجا آوری .
در اینجا هم باید افراد بجا آوری . عقل
حکم می کند به تعین .
نتیجه : حق با قول غیر مشهو راست یعنی تعین در افراد و قران .
|
