درس خارج فقه حضرت
آیت الله مکارم
88/10/16 بسم
الله الرحمن الرحیم
بحث اخلاقی : شایعات مانند بمب آثار
تخریبی فراوانی دارند و آرامش را سلب و جامعه را
مشوش میکنند. درباره اشخاص نباید به گمان،
خیال و احتمال قضاوت کرد و تا زمانی که یقین پیدا
نکرده اید درباره کسی اظهار نظر نکنید.
سازندگان شایعات بی اساس و انتشار دهندگان آن در
جامعه مسئولند. دیروز در برخی از روزنامه ها
مطالبی را به ما نسبت داده بودند که ما درباره
فلان آقا چنان گفتیم که این کذب محض است.
متاسفانه در زمان ما قضاوت بر اساس حدث و گمان
زیاد شده و حتی به رسانه ها کشیده شده است، شایعات
بی اساس، نسبت های دروغین و حرف های بی ربط زیاد
شده است. شرایط امروز بسیار است و یکی از
مسائلی که باعث بروز بحران در جامعه می شود قضاوت
بر اساس گمان و ظن و احتمال است و پخش این شایعات
در بحرانی تر شدن اوضاع موثر است. پخش شایعه با
هدف منحرف کردن اذهان عمومی و مشوش کردن جامعه از
سوی منافقان اقدامی است که حتی در دوران پیامبر
اکرم (ص) برای آلوده جلوه دادن دامن پیامبر (ص)
دست به پخش شایعات بی اساس زدند که قرآن در 18 آیه
این شایعات را کوبید. منشا شایعات برای تزلزل
افکار جامعه است و از روی عمد صورت می گیرد و
مانند بهمنی که از کوه سرازیر می شود، بزرگتر و
خطرناک تر می شود. نباید به ظن و گمان و احتمال
اعتنا کنید و مراقب حرفتان باشید و کارها را بر
اساس آموزه های اسلامی حمل بر صحت کنید تا دشمنان
ناکام و ناامید شوند و جامعه از این مشکلات رهایی
یابد بحث فقهی : بحث ما مساله 4 از مسائل اقسام حج است. من
اقام فی المکه . اما هنوز وظیفه اش در موضوع حج
متبدل نشده است .هنوز 2 سال نشده . یعنی وظیفه اش
حج تمتع است . سوال :
حال از کجا محرم شود؟ آیا از خود مکه مثل افرادی
ها یا از میقات. کدام میقات ؟ فرع اول : از مکه خارج
شود . مسلم است . فرع دوم :
از کجا محرم شود اختلافی است . 3 قول در
این فرع است . عبارت امام :
مسألة 4 المقيم في مكة لو وجب عليه التمتع(
2 مثال می زنند . یکی را قبول کردیم ما این مثال
اول را قبول نکردیم ) كما إذا
كانت استطاعته في بلده ( اگر در شهر خود
مستطیع شود بعد مقیم مکه شود . امام می فرمود حج
تمتع. ما عرض کردیم خیرحج متبدل می شود زیرا موضوع
عوض می شود ) أو استطاع في مكة
( این مثال را قبول داریم. مکی شد. در مکه
مستطیع شد بعد از گذشت 6 ماه . ماه هفتم ذی الحجه
وظیفه تمتع است . ) قبل انقلاب
فرضه يجب عليه الخروج الى الميقات( فرع
اول) لإحرام عمرة التمتع، و
الأحوط( فرع دوم) أن
يخرج الى مهل ( اسم مفعول است. جای است که
محرم می شوند و لبیک می گویند )أرضه( اهل مدینه
شجره . اهل طائف قرن المنازل .اهل شام جحفه.)
فيحرم منه، بل لا يخلو من قوة(
فتوی این است همان میقات خودشان اگر اهل مدینه است
میقات اومسجد شجره است)، و إن
لم يتمكن فيكفي الرجوع الى أدنى الحل، و الأحوط
الرجوع الى ما يتمكن من خارج الحرم مما هو دون
الميقات، و إن لم يتمكن من الخروج إلى أدنى الحل
أحرم من موضعه، و الأحوط الخروج الى ما يتمكن. عبارت عروه : المقيم في مكة
إذا وجب عليه التمتع كما إذا كانت استطاعته في
بلده أو استطاع في مكة قبل انقلاب فرضه فالواجب
عليه الخروج إلى الميقات لإحرام عمرة التمتع و
اختلفوا في تعيين ميقاته على أقوال أحدها أنه مهل
أرضه ذهب إليه جماعة بل ربما يسند إلى المشهور كما
في الحدائق. عروه مثل صاحب جواهر بحث
کرده است . اقوال را مطرح سپس ادله را بیان می کند
. قول اول یعنی : میقات
شهر خودش را امام مطرح کرده بود . قول دوم را
ایشان مطرح می کند . قول دوم :
مخیر دانستند بین میقات شهرش و مواقیت
دیگر. بعد می فرماید و إليه ذهب جماعة أخرى اما
ذکر نمی کند اسامی را . و
اما قول سوم : ادنی الحل . از حرم خارج شود
و اولین نقطه خارج از حرم . نقل عن الحلبي ( از
قدمای اصحاب )و تبعه بعض متأخري المتأخرين . جواهر ج 18 ص 82 و 83 :
قائلین قول اول : فعن الشيخ و أبي الصلاح و يحيى
بن سعيد و المصنف( محقق) في النافع و الفاضل (
علامه ) في جملة من كتبه أنه ميقات أهل أرضه .
شهرتی هم حاصل نمی شود. قائلین قول دوم : و
ظاهر إطلاق المصنف و غيره كالنهاية و المقنع و
المبسوط و الإرشاد و القواعد( علامه) على ما حكي
عن بعضها، ( رعایت امانت می کند ) و صريح الدروس و
المسالك و الروضة الخروج إلى أي ميقات . معلوم شد
قائلین این قول کم نیستند. قائلین قول سوم :
عن الحلبي الخروج إلى أدنى الحل، و احتمله في
المدارك بل عن شيخه . فرع اول : باید از مکه
خارج شود . مسلم است .اجماعی است. کجا؟ بماند. در
فرع دوم بحث می شود. هم حدائق و هم جواهر می گوید
اجماعی است . احدی مخالفت نکرده است . واضح است که
عمره تمتع را باید از میقات محرم شوند و افراد را
از مکه. به خاطر عمومات و روایاتی( میقات سرزمین –
تخییر در میقات – ادنی الحل) که داریم. ادله
فرع اول : بنابراین در واقع سه دلیل شد:
1- اجماع مدرکی 2- اطلاقات عمره تمتع که
باید از مواقیت مشهوره باشد 3- ادله ای که برای
اقوال 3 گانه آورده می شودقدر میقن همه آنها این
است که باید از مکه خارج شوید.
